Founder Y-Combinator: Tăng trưởng là bản chất của Startup (P.1)

*Về tác giả bài viết: Paul Graham là founder của Y-Combinator, vườn ươm startup (incubator) được xem là tốt nhất thế giới hiện nay , là nơi sản sinh ra những tên tuổi như DropBox, AirBnB.” 

Startup là gì ? Hãy bắt đầu với một sự khác biệt cơ bản nhưng thường xuyên bị bỏ qua: không phải tất cả những công ty mới thành lập là Start-up. Hàng triệu công ty bắt đầu hoạt động hàng năm ở Mỹ, nhưng chỉ một số rất nhỏ là Start-up. Đa số trong đó hoạt động kinh doanh dịch vụ (business services) – nhà hàng, tiệm cắt tóc, thợ sửa nước v.v.. Đó không phải start-up, trừ một số trường hợp thực sự đặc biệt .

Làm thế nào để tăng trưởng nhanh chóng?

Thứ duy nhất định nghĩa startup là khả năng tăng trưởng. Startup sinh ra là để tăng trưởng. Sự khác biệt đó là tại sao có một từ riêng biệt, “Startup”, cho những công ty được sinh ra để tăng trưởng nhanh chóng. Nếu mọi công ty giống nhau về bản chất, nhưng một số nhờ may mắn hay sự cố gắng của người thành lập (founders) mà có kết quả phát triển rất nhanh, chúng ta không cần có một từ riêng biệt. Chúng ta có thể chỉ cần nói về những công ty cực kỳ thành công và những công ty ít thành công hơn. Nhưng trong thực tế, Startup thực sự có một loại DNA khác biệt so với mọi hoạt động kinh doanh khác. Google không phải là một tiệm cắt tóc mà ông chủ của nó thành công do chăm chỉ và vô cùng may mắn. Google là một công ty khác biệt ngay từ lúc bắt đầu.

Thứ duy nhất mà một startup cần quan tâm đó là sự tăng trưởng – những thứ còn lại , tin tốt là, sẽ ổn nếu bạn tăng trưởng tốt. Sự tăng trưởng cũng là chiếc la bàn cho những startup đưa ra những quyết định quan trọng cho doanh nghiệp mình.

Và để tăng trưởng nhanh, bạn cần một thị trường rộng lớn. Đây là sự khác biệt giữa Google và một tiệm cắt tóc – tiệm cắt tóc chỉ phục vụ góc phố quanh đó trong khi khách hàng của Google là cả thế giới. Để một công ty phát triển thật lớn, nó phải :

(a) Làm ra thứ mà rất nhiều người mong muốn

(b) Tiếp cận và phục vụ toàn bộ những người đó.

Phần lớn các công ty đang bị ràng buộc bởi (a) hoặc (b) . Tiệm cắt tóc rất ổn trong phần (a), tôi nghĩ hầu hết mọi người đều cần cắt tóc. Vấn đề với một tiệm cắt tóc, hay bất cứ dịch vụ tương tự nào khác đó là (b). Một tiệm cắt tóc phục vụ trực tiếp từng người quanh một  khu vực, và tôi nghi ngờ khả năng người ta sẽ đi nửa vòng thành phố để cắt tóc. Viết phần mềm là cách rất tốt để giải quyết (b), nhưng vẫn bị hạn chế bởi (a). Nếu bạn viết phầm mềm để dạy tiếng Tây Tạng cho người Hungary, bạn sẽ có thể tiếp cận hầu hết những người có nhu cầu học, nhưng số đó không nhiều, trong khi nếu có một phần mềm dạy tiếng Anh cho người nói tiếng Hoa, sẽ có cả tỷ khách hàng tiềm năng và đó là lúc bạn đang bước vào  thế giới của startup.

Tại sao Startup lại thường liên quan tới công nghệ?

Nếu bạn viết phần mềm dạy tiếng Tây Tạng cho người Hungary, bạn sẽ chẳng có nhiều đối thủ cạnh tranh. Nhưng nếu bạn viết phần mềm để dạy tiếng Anh cho người nói tiếng Hoa, bạn sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh mãnh liệt , bởi đó quả là một phần thưởng vĩ đại cho kẻ chiến thắng. Ở đây có sự đánh đổi . Tiệm cắt tóc ngay từ khi sinh ra đã định hình được thị trường ,mức độ phát triển, đi cùng với nó là chỉ phải cạnh tranh với các tiệm khác trong cùng khu vực. Ngược lại, nếu bạn định làm một search engine, bạn sẽ cần cạnh tranh với cả thế giới.

Tuy nhiên, điểm quan trọng nhất ở đây là ý tưởng. Một quán bar là ý tưởng vừa đủ cho kinh doanh nhỏ. Khi làm startup, bạn cần ý tưởng cho kiểu vấn đề khác –  làm ra sản phẩm có thể cung cấp cho một thị trường rộng lớn, và những ý tưởng loại này giá trị tới mức mà gần như mọi thứ “có vẻ khả thi” thì đều đã có người làm trong thực tế. Do vậy, để thành công, một startup sẽ cần tìm ra vớimột ý tưởng tuyệt vời nhưng bị mọi người khác bỏ qua hoặc đánh giá thấp. Và những ý tưởng thuộc dạng này hiếm đến nỗi cách tốt nhất để tìm chúng là nhìn vào những thay đổi của công nghệ – công nghệ phát triển nhanh chóng tới mức những ý tưởng ngày hôm qua còn là chuyện cười thì hôm nay đã hoàn toàn khả thi mà không ai nhận ra. Đó cũng là lí do startup lại thường liên quan tới công nghệ. Vào năm 1975, công nghệ chế tạo chip đã cho phép Steve Wozniak (đồng sáng lập Apple) chế tạo một chiếc máy tính cá nhân đầu tiên cho mình, một ý tưởng còn xa lạ vào thời đó. Vài năm sau, khi mọi người đều nhận ra đây là một thị trường khổng lồ thì Apple đã đi trước họ quá xa. Tương tự, Sergey Brin và Larry Page biết rằng họ có thể làm tốt hơn các cỗ máy tìm kiếm khác (yahoo,altavista v…v) khi họ thành lập Google. Tuy nhiên, khác với Apple, bước ngoặt với Google là lượng website bùng nổ tới qui mô khổng lồ mà các cỗ máy tìm kiếm khác đơn giản là trở nên vô dụng. Phần còn lại, như ta vẫn thường nói, là lịch sử. Hình mẫu chung là rất rõ ràng: thay đổi tại một lĩnh vực mở ra thị trường và cơ hội tại lĩnh vực khác.

Các giai đoạn của Tăng Trưởng

Một công ty phải tăng trưởng nhanh cỡ nào để được coi là một startup? Thực tế không có câu trả lời chính xác cho điều này. “Startup” là một mục tiêu, không phải một ngưỡng cửa. Vì vậy câu hỏi thực sự không phải mức tăng trưởng nào sẽ biến công ty thành một startup, mà là tỷ lệ tăng trưởng nào một startup thành công nên có. Với Founder, đó còn hơn cả một câu hỏi lý thuyết , bởi sự nó tương đương với việc hỏi họ có đang đi trên đúng con đường hay không.

Sự tăng trưởng của một startup thành công thường có 3 giai đoạn:

1. 1. Giai đoạn đầu tăng trưởng chậm hoặc không tăng trưởng trong khi startup đang loay hoay tìm ra sản phẩm phù hợp.
2. 2. Khi tìm ra được sản phẩm mà nhiều người mong muốn, đó là giai đoạn tăng trưởng nhanh chóng.
3. 3. Cuối cùng, Startup trở thành một công ty lớn, và nó tăng trưởng chậm lại do các yếu tố bên trong cũng như chạm tới ngưỡng thị trường.

Hãy hình dung 3 giai đoạn này trong một đường cong chữ S. Tốc độ tăng trưởng được thể hiện ở phần thân chữ S – giai đoạn 2. Độ dài, độ nghiêng của nó cho biết quy mô tương lai công ty.

Tỷ lệ tăng trưởng là tỷ lệ số khách hàng (hay một con số khác tùy bạn) mới / khách hàng cũ. Tỷ lệ tăng trưởng tốt trong Y-Combinator là 5-7% một tuần – nếu lâu hơn, bạn sẽ quá chậm chân để biết mình làm đúng hay sai. Nếu đạt được 10% một tuần, bạn đang làm cực kỳ tốt. Nếu chỉ đạt được 1%, khả năng là bạn chưa biết mình nên làm gì. Con số tốt nhất để tính toán tỷ lệ tăng trưởng là doanh thu. Với startup không thu tiền từ ban đầu, đó có thể là lượng khách hàng đang hoạt động (active users).